Kilka faktów z historii dietetyki

O powstawaniu i rozwoju nauki zwanej dietetyką stworzono już niejedno poważne, książkowe opracowanie. Przypominamy więc w mocno skróconej wersji tylko subiektywnie przez nas wybrane momenty z historii kształtowania się wiedzy o procesie i wpływie żywienia na organizm człowieka od starożytności po czasy współczesne.

Wzrost popularności zawodu dietetyka pokrywa się z coraz większym zainteresowaniem spożywaną przez nas żywnością i jej korzystnym oraz niekorzystnym wpływem na zdrowie człowieka. Odpowiednia dieta jest dla świadomego człowieka jego bramą do świata zdrowia.

Rozumienie spożywanych pokarmów jako nieodłącznego elementu terapii wszelkich chorób wskazywali już starożytni mędrcy w Grecji i Rzymie, tacy jak Hipokrates czy Galen. Hipokrates twierdził, że to co spożywamy powinno być lekarstwem dla ciała i duszy, a Paracelsus zapewniał mu współczesnych, że wszystko co jemy jest i zarazem nie jest trucizną, a decyduje o tym tylko dawka substancji. Obecna wiedza naukowa wydaje się obu mędrcom przyznawać całkowitą rację…

Wraz z upływem lat i pogłębiającą się wiedzą człowieka o nim samym, pojęcie dietetyki ewaluowało do poziomu ściśle określonej nauki, która umiejętnie łączy w sobie wiedzę z zakresu nauk o żywieniu, biologii, anatomii i medycyny. Celem dietetyki jest wsparcie w uzyskaniu i utrzymaniu organizmu w pełni zdrowia.

Postrzeganie dietetyków jako specjalistów medycznych nie jest wymysłem przełomu XX i XXI wieku. Dietetycy w szpitalach europejskich znajdowali pracę od XII wieku. Z rozwojem wiedzy dietetycznej w służbie człowieka pojawiły się stowarzyszenia skupiające adeptów i zwolenników dietetyki. Ich zadaniem było i jest poprawianie interdyscyplinarnych zasobów ogólnej oraz specjalistycznej wiedzy na temat wpływu żywności na zdrowie człowieka.

Ważne dla rozwoju dietetyki były teorie z zakresu spalania spożytych składników pokarmowych w żywym organizmie, które ogłosił pod koniec XVIII wieku francuski uczony Antoine Laurent de Lavoisier. Zrozumiano, że pokarm po spożyciu zostaje spalony, a poprzez oddech dostarczona jest niezbędna do tego ilość tlenu.

Podstawowym miernikiem wartości odżywczej pożywienia stała się za sprawą teorii Antoine Laurent de Lavoisiera wartość energetyczna. Poprzez kalorie określano również potrzeby pokarmowe ludzkiego organizmu. Rozpoczęte przez de Lavoisiera badania dały w ten sposób początek kalorymetrii, jednej z podstaw współczesnej nauki o żywieniu.

Co ciekawe, kluczową rolę w historii dietetyki odegrała brytyjska pielęgniarka, Florence Nightingale (1820 -1910). Przybyła ona w 1854 z grupą pielęgniarek na Krym, gdzie objęła funkcję generalnej przełożonej pielęgniarek szpitali armii brytyjskiej. Na Krymie toczyła się wówczas wojna angażująca również armię brytyjską. W czasie dwóch miesięcy Florence Nightingale poprawiła chorym warunki panujące w wojskowym szpitalu w Skutari.

Wszechstronnie wykształcona pielęgniarka stworzyła w Skutari pięć dietetycznych kuchni, a ponadto zorganizowała szpitalną pralnię, zadbała o środki czystości i dezynfekcji oraz oddzieliła znajdujących się w szpitalu chorych na choroby zakaźne od rannych w walce żołnierzy. Po kilku miesiącach wojskowi intendenci odnotowali w szpitalu spadek zgonów wśród pacjentów z 42% do zaledwie 2%.

Florence Nightingale kontynuowała swoją pracę w Wielkiej Brytanii, publikując książki poświęcone opiece nad chorymi i kształtując znane nam współcześnie standardy opieki szpitalnej. Zawsze akcentowała ogromną rolę dietetyki w procesie terapeutycznym, dając tym samym zielone światło do jej profesjonalnego rozwoju na Wyspach.

Pomimo zgłębianej przez kolejnych sto lat wiedzy – na temat roli diety zarówno w szpitalnych ośrodkach zdrowia, jak i w terapii domowej – w niektórych krajach w Europie nadal podstawowym celem działania dietetyków jest tylko służenie poradnictwem żywieniowym.

W Polsce zainteresowanie wpływem żywienia na zdrowie nastąpiło w latach 80tych ubiegłego wieku. Plany założenia organizacji zrzeszającej osoby profesjonalnie zainteresowane dietetyką zaowocowały w kwietniu 1986. Stowarzyszenie pod nazwą Polskie Towarzystwo Dietetyki z siedzibą w Krakowie zostało wpisano do rejestru związków i stowarzyszeń Urzędu Miasta Krakowa. Organizacja Polskie Towarzystwo Dietetyczne aktywnie działa po dziś dzień!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *