Kalorymetria, czyli co to jest kaloria i kilokaloria?

Kaloryczność i ilość kalorii ściśle wiąże się ze współczesną nauką o żywieniu. Warto więc poświęcić chwilę uwagi sposobom mierzenia wartości odżywczej pożywienia i rozumieć znaczenie pojęć kalorii, kilokalorii, kalorymetrii i kalorymetru.

Kalorymetria z jednostką kalorii

Calor po łacinie oznacza ciepło. Dlatego kalorymetrią nazwano kiedyś obszar nauk chemicznych poświęconych pomiarowi ciepła, które pojawia się podczas różnych chemicznych reakcji i fizycznych procesów, w tym również określaniu wartości energetycznej organizmów roślinnych i zwierzęcych.

Kalorymetria stosowała kalorię jako podstawową jednostkę powstałego ciepła. Kolejne odkrycia przekonały naukowców do obowiązującej po dziś dzień teorii, ze powstające ciepło wiąże się z uwalnianą podczas reakcji energią, której stosowaną jednostką miary jest dżul. Jednak zanim się to stało, słowo kaloria na trwałe utrwaliło się w potocznym języku.

Podstawą kalorymetrii są teorie dotyczące spalania spożytych składników pokarmowych w żywym organizmie, które dały początek współczesnej dietetyce. Ogromny wkład w XVIII wieku w zrozumienie reakcji, że spożyty pokarm zostaje spalony, a oddech dostarcza niezbędną do tego procesu ilość tlenu miał francuski uczony Antoine Laurent de Lavoisier.

Podstawowym miernikiem wartości odżywczej pożywienia stała się za sprawą teorii Antoine Laurent de Lavoisiera wartość energetyczna. Poprzez kalorie określano również potrzeby pokarmowe ludzkiego organizmu. Tyle historii…

 

Kaloria i kilokaloria

Używając dzisiaj w dietetyce słowa kaloria mamy na myśli kilokalorię. Albo, po prostu, nie wiemy co mówimy używając tego popularnego zwrotu. Kilokaloria (skrót to kcal) jest jednostką energii cieplnej równej 1 000 kalorii (skrót kalorii to cal).

Powinno się więc mówić o kilokaloriach – a nie o kaloriach – mając na myśli ilość energii cieplnej potrzebnej organizmowi. Energia powstaje spalając spożyty posiłek mający określoną wartość energetyczną i jest organizmowi potrzebna do podtrzymywania funkcji życiowych. Jednak dla uproszczenia zapisane wielką literą słowo Kaloria oznacza kilokalorię. Podobnie nie uznaje się za błąd używania w mowie słowa kaloria mając na myśli kilokalorię.

 

Kalorymetr

Nasuwa się pytanie: Skąd wiadomo, ile w danym pokarmie jest kalorii? Kalorymetria oparta została na urządzeniu, które otrzymało nazwę kalorymetr. Pierwszym nam znanym jest kalorymetr stworzony przez Antoine Laurent de Lavoisiera i Pierre-Simon Laplace’a.

Pomiar w pierwszym kalorymetrze odbywał się za pomocą umieszczonego w przyrządzie lodu, który topniał podczas reakcji chemicznej. Ilość powstałej wody łatwo było przeliczać na kalorie zakładając, że kaloria to jeden gram czystej chemicznie wody podgrzany o jeden stopień Celsjusza.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *